Köpeğiniz arka ayaklarında sallanmaya, tırnaklarını yerde sürümeye ya da sanki zemin kaygan gibi yürümeye başladıysa ve veteriner hekiminiz "wobbler sendromu" ya da "servikal spondilomiyelopati" dediyse korkmanız çok doğal. Önce rahatlatıcı kısmı söyleyelim: wobbler sendromu boyunda yerleşen, iyi bilinen bir sorundur; sizin yaptığınız bir şeyden kaynaklanmaz, doğru tedaviyle birçok köpek yıllarca rahat yaşar ve boyun MR'ı sorunun tam olarak nerede olduğunu gösterir. Adın ne demek olduğunu, hangi köpeklerde görüldüğünü, MR'ın neyi gösterdiğini ve nasıl tedavi edildiğini anlatıyoruz.

Wobbler sendromu ne demek?

Wobbler, İngilizcede "sallanan" demektir; hastalık adını, köpeğin sarhoş gibi sallanan yürüyüşünden alır. Veteriner hekimler buna servikal spondilomiyelopati (kısaca CSM) der: servikal boyunla ilgili, spondilo boyun omurlarıyla ilgili, miyelopati ise omurilik hastalığı demektir.

Omurilik, boyun omurlarının oluşturduğu bir tünelden geçer ve beyinle bacaklar arasında mesaj taşır. Wobbler köpeklerde bu tünel bir ya da birkaç noktada fazla dardır ya da içine doku taşmıştır; omurilik sıkışır. Arka bacakları yöneten sinir lifleri omuriliğin dış yüzünde yer aldığından genellikle ilk onlar ezilir; bu yüzden çoğu köpekte önce arka taraf sallanır, ön bacaklar sonra devreye girer.

İki tür, iki farklı köpek grubu

Veteriner hekimler iki ana tür tanımlar ve bunlar genellikle farklı köpekleri etkiler.

  • Disk ilişkili tür: iki boyun omuru arasındaki yumuşak yastıkçık (disk) tünelin içine doğru şişer; çoğu zaman buna kalınlaşmış bir bağ da eşlik eder. Orta yaşlı ve yaşlı iri köpeklerde görülür, klasik örneği Doberman'dır; en sık boynun alt kısmını, beşinci-altıncı ve altıncı-yedinci boyun omurları arasını (C5-C6 ve C6-C7) tutar. Rottweiler, Weimaraner ve diğer iri ırklar da etkilenebilir.
  • Kemik ilişkili tür: omurların biçimi bozuktur ya da aralarındaki küçük eklemler aşırı büyümüştür; tünel bu yüzden daralır. Hızlı büyüyen genç dev ırklarda görülür, klasik örneği Great Dane'dir ve çoğunlukla boynun üst ve orta kısmını tutar. Mastiff ve Borzoi gibi başka dev ırklarda da bildirilmiştir.

Bazı köpeklerde ikisi bir arada bulunur. Yatkınlık kalıtsaldır; büyümekte olan dev ırk yavrularda çok hızlı büyümenin ve aşırı beslenmenin riski artırdığından şüphelenilir, bu yüzden veteriner hekimler büyük ırk yavru maması ve zayıf, düzenli bir büyüme önerir. Bunların hiçbiri sizin bir şeyi yanlış yaptığınız anlamına gelmez.

Sahiplerin fark ettiği belirtiler

Belirtiler genellikle haftalar ya da aylar içinde sinsice başlar ve ilk zamanlar sakarlığa, büyümeye ya da yaşlanmaya bağlamak kolaydır.

  • Arka bacaklarda sallanan, gevşek bir yürüyüş; kaygan zeminde ya da dönerken daha belirgindir
  • Arka ayakların birbirine dolanması, tökezleme ya da tırnakların üst yüzünü yerde sürüme (tırnaklar bu yüzden aşınır)
  • Ön bacaklarda kısa, sert, kesik adımlar; köpek sanki yumurta kabukları üzerinde yürüyormuş gibidir ve bu, ön taraf devreye girdiğinde ortaya çıkar
  • Ağrıyan bir boyun: başını yukarı ya da aşağı çevirmekten kaçınma, başı alçakta tutma ya da baş oynatılınca cıyaklama
  • Bazı köpeklerde omuz kaslarında incelme

Özellikle disk ilişkili türdeki bazı köpekler uzun süre sabit kalır, sonra zaten dar olan tünelde disk biraz daha şiştiğinde birden kötüleşir.

Sallanan bir yürüyüş genellikle acil değildir; kötüleşiyorsa bir iki gün içinde veteriner randevusu alın. Ancak köpeğiniz birden ayağa kalkamıyor ya da yürüyemiyorsa, boynuna dokunulunca acıyla bağırıyorsa ya da nefes almakta zorlanıyor görünüyorsa bugün veterinere gidin.

Başka birçok sorun wobbler sendromuna benzeyebilir; bu yüzden önce veteriner hekimin nörolojik muayenesi yapılır. Boyundaki bir disk fıtığı (IVDD) boyun ağrısına ve zayıf bacaklara yol açabilir, kalça displazisi olan iri köpekler sık sık arka bacaklarında sallanır, ön bacaktaki kısa adım ise dirsek displazisinden olabilir. Omurga tümörleri ve yaşlı köpeklerde yavaş ilerleyen, genellikle ağrısız bir omurilik hastalığı olan dejeneratif miyelopati de diğer olasılıklardır.

Neden röntgen yerine MR kullanılır?

Düz röntgen kemiği gösterir ve biçimi bozuk boyun omurlarına işaret edebilir. Ancak omuriliği ve ona bastıran yumuşak dokuyu gösteremez; üstelik röntgende boyun kemikleri tuhaf görünen bazı köpeklerde hiçbir belirti yoktur. Bu yüzden tek başına röntgen, omuriliğin sıkışıp sıkışmadığını, nerede ve ne kadar sıkıştığını söyleyemez. MR omuriliği, diskleri ve bağları doğrudan gösterir; bu yüzden tedavi planlamasında olağan yöntemdir. Omuriliğin çevresine kontrast madde verilerek yapılan BT (miyelografi) de iyi bir alternatiftir ve kemikleri ince ayrıntısıyla gösterir.

Köpeğinizin tetkik sırasında hareketsiz yatabilmesi için genel anestezi gerekir; boyun dengesiz olabileceğinden ekip boynu özenle konumlandırır. Görüntüler her zaman köpeğinizin nörolojik muayenesiyle birlikte değerlendirilir: tetkik anatomiyi, muayene ise omuriliğin gerçekte nasıl çalıştığını gösterir.

Boyun MR'ı ne gösterir?

Bu sayfanın başındaki resim, bir Doberman'ın boynunun yandan (sagital) T2 MR kesitidir ve kırmızı oklar omuriliğin sıkıştığı iki yeri gösteriyor. T2 görüntülerde omuriliği çevreleyen sıvı parlak görünür; bu parlak çizgi incelirse ya da içeri itilirse tünel daralmış demektir. Resimdeki etiketler C5 ile C6 arasında eski (kronik), C6 ile C7 arasında yeni (akut) sıkışmayı işaret ediyor; görüntüyü yükleyen kişi iki düzeyi de "traksiyona yanıt veren" olarak niteliyor, yani boyun hafifçe çekildiğinde sıkışma azalıyor.

Radyologlar şunlara bakar:

  • Tünelin hangi düzeylerde daraldığı (C6-C7 gibi omur adlarıyla) ve kaç düzeyin etkilendiği; çünkü birçok köpekte birden fazla düzey vardır
  • Omuriliği neyin sıkıştırdığı: alttan şişen bir disk, üstten ve yanlardan kalınlaşmış bir bağ ya da aşırı büyümüş eklemler, ya da basitçe fazla dar bir tünel
  • Basının hangi yönden geldiği; bu, cerrahi yaklaşımın seçilmesine yardımcı olur
  • Omuriliğin kendisinin hasarlı görünüp görünmediği: T2 görüntülerde omurilik içindeki parlak bir alan, sıkışmanın yol açtığı şişlik ya da yara izi anlamına gelir
  • Sıkışmanın traksiyonla (başa uygulanan hafif çekme) azalıp azalmadığı; bazı merkezler bunu ek görüntülerle kontrol eder ve bu, ameliyat seçiminde yol gösterir

İki dürüst uyarı. Omurilikteki parlak bir alan endişe verici bir işarettir ama tek başına iyileşme şansını belirlemez. Ayrıca bazı köpeklerde, özellikle Doberman'larda, MR'da disk şişmesi ya da daralma bulunur ama hiçbir belirti görülmez; bu yüzden veteriner hekiminiz yalnızca resme bakarak tedavi etmez, görüntüyü muayeneyle eşleştirir.

Tedavi: dinlenme ve ilaç ya da ameliyat

İki geniş yol vardır; seçim köpeğinizin ne kadar etkilendiğine, wobbler türüne, kaç düzeyin tutulduğuna, köpeğinizin yaşına ve genel sağlığına bağlıdır.

Konservatif (ameliyatsız) tedavi hafif belirtileri olan ya da ağırlıklı olarak boyun ağrısı çeken köpeklere uygundur. Birkaç hafta sıkı kısıtlı aktivite, ardından kısa tasmalı yürüyüşler, boyun tasması yerine göğüs tasması, veteriner hekimin yazdığı ağrı kesici ve antienflamatuvar ilaçlar (bazen kısa süreli kortizon) ve fizyoterapi demektir. Bazı köpekler bu yolla uzun süre sabit kalır, ancak belirtiler sıklıkla geri gelir ya da ilerler; özellikle normal aktiviteye dönüldüğünde.

Ameliyat omurilik üzerindeki basıyı kaldırmayı, bazen de ardından boynu sabit tutmayı amaçlar. Ameliyat nedene göre seçilir: boynun alt yüzünden disk materyalini çıkarmak (ventral slot), omuriliğin üzerindeki kemiği açmak (dorsal laminektomi) ya da omurları bir ara parça ve implantlarla ayrı tutmak (distraksiyon ve stabilizasyon). Büyük bir ameliyattır ve bunu düzenli yapan bir cerrah ya da nörolog tarafından yapılması en iyisidir. Çoğu köpek düzelir, ancak toparlanma haftalar ile aylar süren dinlenme ve rehabilitasyon gerektirir. Riskler arasında anestezi ve implant sorunları ile komşu diskin aylar ya da yıllar sonra şişmeye başladığı "domino" etkisi vardır.

Evde wobbler bir köpeğe bakmak

  • Boyun tasması yerine göğüs tasması kullanın; böylece tasmanın çekilmesi boynu sarsmaz
  • Düz zeminlere kaymaz halılar yerleştirin, araba ve koltuk için rampa kullanın, merdivenlerin önünü kapatın
  • Egzersizi sakin ve tasmalı tutun; sert oyundan, top kovalamaktan ve zıplamaktan kaçının
  • Köpeğinizi zayıf tutun; fazla kilo yürümeyi zorlaştırır
  • İbuprofen ya da parasetamol gibi insan ağrı kesicilerini asla vermeyin, köpekler için zehirli olabilirler; yalnızca veteriner hekiminizin yazdığını verin

Gidişat nasıl olur?

Wobbler sendromu çoğunlukla ömür boyu sürer; bu yüzden gerçekçi beklentiler önemlidir. Yürüme yeteneğini kaybetmeden tedavi edilen birçok köpek düzelir ve uzun süre rahat kalır; belirtileri ağır ya da ilerleyici olan köpeklerde ameliyat genellikle kalıcı düzelme için daha iyi bir şans verir. Tamamen normal bir yürüyüş garanti değildir ve bazı köpeklerin zamanla ek tedaviye ihtiyacı olur.

İkinci bir okuma neden yardımcı olur?

Boyun MR'ı çok sayıda ayrıntılı kesitten oluşur ve bu kesitler üzerindeki birçok karar yoruma bağlıdır: hangi düzeylerin gerçekten sıkıştığı, asıl suçlunun bağ mı disk mi olduğu, basının hangi yönden geldiği ve omurilikteki parlak bir alanın önemli olup olmadığı. Bu ayrıntılar, dinlenme ile büyük bir omurga ameliyatı arasındaki seçimi belirler. Karar vermeden önce elinizdeki MR hakkında bir veteriner radyoloğa soru sorma imkânı, bir sonraki adımı netleştirebilir.

DocOrbit, köpeğinizin kendi MR'ının bir veteriner radyolog tarafından yeniden okunduğu bir online veteriner radyoloji ikinci görüşü sunar; bulguların tedavi açısından ne anlama geldiğini sorabilirsiniz. Radyolog köpeğinizi muayene edemez, bacaklarının nasıl yanıt verdiğini hissedemez; bu yüzden hizmet, sizin ve veterinerinizin aynı görüntülere bir kez daha dikkatle bakmasını sağlar, köpeğinizi tedavi eden veteriner hekimin ya da nörologun yerini almaz.

Wobbler sendromu acil bir durum mudur?

Genellikle değildir. Sallanan ama hâlâ yürüyebilen bir köpek bir iki gün içinde muayene edilebilir ve birçoğu zamanla yönetilir. Köpeğiniz birden ayağa kalkamıyor ya da yürüyemiyorsa, acıyla bağırıyorsa ya da nefes almakta zorlanıyorsa durum acildir; böyle bir şey olursa hemen bir veterinere başvurun.

Wobbler sendromu köpeğimi ağrıtır mı?

Ağrıtabilir. Birçok köpekte, özellikle disk ilişkili türde, boyun ağrılıdır; köpek cıyaklayabilir ya da başını alçakta tutabilir. Bazıları ise belirgin bir ağrı olmadan sallanır. Köpeğiniz rahatsız görünüyorsa tehlikeli olabilecek insan ilaçları vermek yerine veterinerinize ağrı kesici sorun.

Wobbler sendromlu bir köpek iyi bir yaşam kalitesine sahip olabilir mi?

Birçoğu olabilir. Akılcı bir yönetim ya da ameliyatla pek çok köpek yıllarca rahat ve hareketli kalır; yine de durum çoğunlukla ömür boyudur ve ilerleyebilir ya da ek tedavi gerektirebilir. Köpeğiniz için nelerin gerçekçi olduğunu veteriner hekiminiz ya da bir nörolog söyleyebilir.

Öne çıkanlar

  • Wobbler sendromu (servikal spondilomiyelopati), boyundaki omurga kanalının daralıp omuriliği sıkıştırmasıdır ve çoğunlukla önce arka bacaklarda sallanan bir yürüyüşe yol açar
  • Disk ilişkili tür Doberman gibi orta yaşlı ve yaşlı iri köpekleri, kemik ilişkili tür Great Dane gibi genç dev ırkları etkiler
  • MR, röntgenin gösteremediği omuriliği ve sıkışmanın nedenini gösterir; görüntü her zaman nörolojik muayeneyle eşleştirilir
  • Hafif vakalar kısıtlı aktivite, göğüs tasması ve ilaçla yönetilebilir; ağır ya da kötüleşen vakalar çoğu zaman ameliyat gerektirir
  • Birden ayağa kalkamayan ya da yürüyemeyen bir köpek bugün veterinere gitmelidir

Köpeğimin MR raporunu online olarak bir veteriner radyoloğa sordurabilir miyim?

Evet. Süreç baştan sona evinizden yürür: görüntülerinizi yükleyin, CD göndermeniz ya da uzman bir kliniğe ikinci kez gitmeniz gerekmez; alanında uzmanlaşmış bir veteriner radyolog tetkiki yeniden okur ve kendi veteriner hekiminize verebileceğiniz yapılandırılmış bir rapor yazar. DocOrbit bu imzalı ikinci okumayı 24 ila 48 saat içinde iletir. Sonrasında veteriner radyoloğa soru sorabilirsiniz; MR'ın ve raporun köpeğiniz için ne anlama geldiğini netleştirebilirsiniz.

Bu yazı yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır ve veteriner hekimlik tavsiyesi niteliği taşımaz. Hayvanınızın görüntüleme sonuçlarını ve sonraki adımları her zaman yetkin bir veteriner hekimle görüşün.